Kurban, kelime anlamı ile yakınlaşmak demektir. Kurban, Allah’a yaklaşmak ve O’nun rızasına ermek niyetiyle kesilen ve belli özelliklere sahip olan hayvana verilen bir isimdir.
KURBAN İBADETİ NE ZAMAN BAŞLAMIŞTIR
Kurban kesme ibadeti, ilk insanla birlikte başlamıştır. Hz. Âdem’in çocukları Allah için kurban kesmişlerdi. Fakat birisinin niyeti halis olmadığı için onun kurbanı kabul edilmemiş, niyeti halis olanın kurbanı kabul edilmiş. Kurbanı kabul edilmeyen, kurbanı kabul edilen kardeşini kıskanmış ve onu öldürmüştü. Demek ibadette niyet önemlidir. Yapılan ibadet Allah’ın kabul etmesi için yapılıyorsa başkalarının rızası araya girmemeli.
Âdem (asm) çocuklarının olayını Kur’an-ı Kerim bize şöyle anlatır:
(Ey Resulüm!) Onlara, Âdem’in iki oğlunun gerçek olan haberini oku: Onların her ikisi de Allah’a birer kurban takdim etmişlerdi de birininki kabul edilmiş, diğerininki kabul edilmemişti. Kurbanı kabul edilmeyen kardeşine, “Seni öldüreceğim” dedi. O da: “Allah, ancak muttakilerden kabul buyurur, dedi. Yemin ederim ki, sen beni öldürmek için el kaldırırsan, ben seni öldürmek için sana el kaldırmam. Çünkü ben âlemlerin Rabbi olan Allah’tan korkarım.” “Ben isterim ki sen, kendi günahınla beraber benim günahımı da yüklenesin de cehennemliklerden olasın. Zalimlerin cezası işte budur!” (1)
İSLAM’DA KURBANIN HÜKMÜ NEDİR?
(Rabbimiz), Kevser Suresinde Efendimize,“Rabbin için kurban kes” buyurmuştur. Emir kesin, fakat delalet kesin olmadığından, yani ne kurbanı kesilecek bu konuda kesin bir işaret bulunmamaktadır. Bu nedenle Efendimiz kurban bayramında kurban keserek buradaki emrin nerede uygulanacağını göstermiştir. Allah’tan gelen emirler farzdır, Efendimizden gelen emirler ise sünnettir. Bu nedenle Hanefilere göre kurban kesmenin hükmü vaciptir.
Ayetteki emrin, kesin yapılması gereken bir talep olduğunu, ancak ayetin manası başka anlamlara da geldiğinden kurban kesmeyenler dinden çıkmazlar. Ancak günahkâr olurlar çünkü Allah Resulünün uygulamaları bizim için en büyük örnektir!
Şafiilere göre ise “Kurban kesmek sünnettir. Fakat sünnetin kısımları vardır, o nedenle bu sünnet farz derecesinde yapılması gereken bir sünnettir, yani “sünneti lâzımedir” denilmiştir.
Kurban konusunda Müslim şöyle nakletmiştir:
“Allah Resulü (sav) Medine’de kurban bayram namazını kıldırmıştı. Bazı insanlar Peygamber Efendimizin (sav) kurbanını kestiğini zannederek, acele edip kurbanlarını kestiler. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz (sav) kendinden önce kesenlerin tekrar kurbanlarını kesmelerini emrettir. Eğer kurban sadece isteyenlerin kesecekleri bir ibadet olsaydı, onların iade etmelerini istemezdi.”
SONUÇ OLARAK:
Hanefîlere göre kurban kesmek vaciptir, kesmeyen günahkâr olur. Şafiîlere göre kesmek sünnettir, kesmeyen günahkâr olmaz, ancak büyük zarar eder.
Bunun dışında, Kur’an-ı Kerim’in pek çok yerinde çeşitli vesilelerle önceki peygamberlere emredilen kurbanlardan ve hacda kesilecek kurbanlardan söz edilir. Bütün dinlerde kurban vardır. Peygamber Efendimiz de Medine’de sürekli kurban kesmiş ve hacda ise, muhtemelen altmış üç yıllık ömrünü esas alarak, 63 tane kurban kesmiştir.
Kurbanla ilgili olarak, Rabbimiz Hac Suresinde şöyle buyuruyor:
“Kurbanlarınızın etleri ya da kanları Allah’a ulaşmaz; ama sizin takvanız Allah’a ulaşır.” (2)
Bu ayete göre kurban kesmekte asıl amaç Allah’a yaklaşmak ve rızasını elde etmektir. Yani bunun anlamı, Allah isterse en değerli varlığımızı dahi O’nun yoluna feda edebiliriz, demektir.
Konuyla ilgili olarak, Ebu Hüreyre’nin (ra) rivayet ettiği bir Hadisi Şerifte Allah Resulü (sav) şöyle buyurmuştur: “Kim imkân sahibi olurda kurban kesmezse bizim namazgâhımıza yaklaşmasın.” (3)
KURBANI KİMLER KESER?
Akıllı, hür, mukim (yani misafirlikte olmayan) ve dini ölçülere göre zengin sayılan mümin Allah’a yaklaşmak ve rızasını kazanmak maksadıyla kurbanını keser. Bu suretle hem Cenab-ı Hakkı razı etmiş, hem de maddi imkânları zayıf olması sebebiyle kurban kesemeyenlere de et yedirmiş olur.
KURBAN KESMENİN SÜRESİ NE KADARDIR
Kurban, bayramın ilk üç gününde kesilir. Birinci gün kesmek müstehaptır.
Kurban, deve sığır, koyun ve keçiden kesilir. Devenin en az beş, sığırın iki, koyun ve keçinin bir senelik olması gerekir. Tavuk, horoz ve ördek gibi hayvanlardan kurban olmaz. Kurban kesilecek hayvanın özürlü ve zayıf olmaması gerekir. Koyun ve keçi bir kişi tarafından kesilmekle birlikte deve ve sığır cinsinden olan hayvanlar yedi kişiye kadar ortaklaşa kesilebilir.
Kaynaklar:
(1) Mâide Suresi, 5/27-28-29
(2) Hac Suresi, 22/37),
(3) Cemü’l-Fevaid, Büyük Hadis Külliyatı, Çeviren, Naim Erdoğan, Hadis No, (3826) İz, Yayıncılık, İstanbul, 2006; İbn Mâce’ nin (No:3123)
Bu vesileyle tüm okuyucuların bayramlarını tebrik eder, âlemi İslam’ın saadetine vasiyle olacak sebepleri halk etmesini niyaz eylerim.
Allah'a emanet olun