GELECEK İÇİN FETEMM ya da STEM

STEM, Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik alanlarının kısaltması olarak günümüzde popülerliği giderek artan bir eğitim yaklaşımını ifade etmektedir. STEM yerine Türkçe karşılığı olarak FETEMM akrostişi de kullanılmaktadır. FETEMM Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik terimlerinin kısaltılmışını ifade etmektedir. FETEMM disiplinler arası eğitim yaklaşımının içerdiği fen, teknoloji ve matematik başta olmak üzere havacılık mühendisliği, astrofizik, astronomi, biyokimya, biyomekanik, kimya mühendisliği, kimya, inşaat mühendisliği, bilgisayar bilimleri, matematik biyoloji, nanoteknoloji, nörobiyoloji, nükleer fizik, fizik, kimya mühendisliği, kimya mühendisliği ve robotik gibi çalışma alanlarını yani neredeyse hayatımızın her alanını etkilemektedirler

STEM, dört temel disiplinde (Bilim, Teknoloji, Mühendislik Ve Matematik) öğrencileri disiplinler arası ve uygulamalı bir yaklaşımla eğitme fikrini temel alan bir müfredatı ifade etmektedir. STEM yaklaşımının diğer müfredat düzenlemelerinden ve öğretim yaklaşımlarından temel farkı dört disiplini ayrı ayrı konular olarak öğretmek yerine, gerçek dünya uygulamalarına dayanan tutarlı bir öğrenme paradigmasında birleştirmesidir.

Pek çok müfredat ve öğretim etkinliklerinin çıkış noktası olduğu üzere FETEMM ya da STEM yaklaşımının da Amerika orjinli olduğu görülmektedir. Peki, neden böyle bir müfredat ve öğretim uygulaması değişikliğine gidilmiştir. Bu durumun açıklanması, FETEMM kavramının önemini ve neden müfredat değişikliğine gitmemizin gerekli olduğunu anlamamıza yardımcı olacaktır. Amerika birleşik devletleri bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında lider olmasına rağmen, giderek daha az öğrenci bu konulara ilgi duymakta ve bu alanlarda öğrenim almaya yönelmektedir. Yine ABD Eğitim Bakanlığı'na göre, lise öğrencilerinin yalnızca yüzde 16'sı STEM alanlarında kariyer yapmak istemektedir. Türkiye’de de durum çok farklı değildir. ÖSYM verilerine göre geçen sene tercih yapma hakkı olan 1.171.886 lise mezunu adaydan 759.424’ü (%64,80), 785.740 meslek lisesi mezunu adaydan 610.583’ü (%77,71) ve toplamda tercih yapma hakkı olan 1.957.626 adaydan 1.370.007’si tercih (%69,98) yapmıştır. Bu sene ise tercih yapma hakkı olan 1.117.622 lise mezunu adaydan 627.850’si (%56,18), 729.252 meslek lisesi mezunu adaydan 366.916’sı (%50,31) olmak üzere toplamda tercih yapma hakkı olan 1.846.874 adaydan 994.766’sı tercih (%53,86) yapmıştır. Bu durum üniversite tercihlerinde ki düşüşü göstermektedir. FETEMM ve Teknoloji ilişkisi düşünüldüğünde Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliğinin (BÖTE) doluluk oranının %19,72’de kalması ise oldukça düşündürücüdür. Elbette BÖTE öğretmenliğinin tercih edilmesindeki ya da BÖTE bölümlerindeki doluluk oranlarındaki düşüklüğün nedenlerinden biri de öğretmen atamalarında BÖTE öğretmenlerine ayrılan kontenjanların düşük olmasıdır. BÖTE öğretmenleri ortaokullarda 5. ve 6. Sınıflarda yalnızca haftalık 2’şer saat verilen Bilişim Teknolojileri ve Yazılım derslerine girmektedirler. Bu durum ihtiyacı dolayısıyla kontenjanları ve bölümlerin doluluk oranlarını etkilemektedir. Aynı zamanda FETEMM müfredat değişikliği ile 21.yy’da ihtiyaç duyulan yetişmiş insan gücü arasındaki ilişki düşünüldüğünde, MEB müfredatında görülen bu durumun izahı oldukça güçtür. FETEMM aynı zamanda kodlama becerilerini de içermektedir. Dolayısıyla Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi FETEMM müfredatlarının başarıya ulaşmasını da dolaylı olarak ta olsa etkilemektedir.

Bunun yanında Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi içeriğinin de gözden geçirilerek kodlamaya daha fazla ağırlık verilmesi, ders kapsamında MIT (Massachusetts Institute of Technology) üniversitesi tarafından özellikle 8-16 yaş grubuna kodlama becerisinin kazandırılması için geliştirilen yazılımın öğretiminin müfredatta yer alması son derece önemlidir. Bu bağlamda Seydişehir Özel Özgüven Sistem Kolejinde 5 ve 6. Sınıf öğrencilerine Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi kapsamında SCRATCH yazılımı anlatılarak öğrencilerin hem kendi yazılımlarını üretmeleri hem de https://scratch.mit.edu/ portalı üzerinden kendi projelerini paylaşmaları sağlanmaktadır. Bu sayede öğrencilerin aynı zamanda birbirlerinin projelerine yorum yapmaları sağlanarak işbirlikli öğrenme ortamı desteklenmektedir.

STEM Eğitiminin Önemi

Eğitim FETEMM olan adlandırılan eğitim müfredatının değiştirilmesine yönelik çabaların tamamı, temel bilimler alanına yönelik azalan öğrenci ilgisinin artırılmasına yöneliktir. STEMconnector.org sitesinde yayınlanan rapor, 2018 yılına kadar FETEMM ile ilgili işlerde 8.6 milyon işçiye ihtiyaç olduğunu göstermektedir. STEMconnector.org sitesinde yayınlanan raporda, yalnızca bulut sistemlerinin 1.7 milyon kişilik iş alanı yaratacağı belirtilmektedir. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu, 2018 yılına kadar FETEMM alanının çalışma alanının büyük çoğunluğunu kapsayacağı belirtilmektedir. 

Bunun yanında FETEM çalışma alanının %71’i Bilgi İşlem, %16’sı Geleneksel Mühendislik, %7’si Fiziksel bilimler, %4’ü Yaşam bilimleri ve %2’sinin Matematikten oluşacağı vurgulanmaktadır. Bu durum aynı zamanda bilgi işlem eğitiminin önemini vurgulamakta ve kodlama eğitimine verilen ilginin artmasının zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda FETEMM eğitimi ortaya çıkan bu ihtiyaçları gidermeye yönelik olarak ortaya konulmuştur. FETEMM eğitimi fen ve matematik gibi temel bilimlerin, mühendislik ve teknolojinin sağladığı uygulama olanaklarıyla bütünleştirilerek öğretilmesini içeren, okul öncesinden yükseköğretime kadar tüm seviyeleri kapsayan bir eğitim yaklaşımıdır. FETEMM eğitim yaklaşımı teorik bilgilerin ürüne dönüştürülmesini bunun yanında öğrencilere 21. YY. becerilerinin kazandırılmasını amaçlamaktadır. FETEMM eğitimi disiplinler arası bir öğrenme yaklaşımıdır. Bunun yanında FETEMM yaklaşımı ekonomik olarak ilerlemeyi, bilgi ve bilişim çağını yakalamış yaratıcı liderler yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

Peki Türkiye’de FETEMM denilerek ya da FETEMM müfredatı uygulanmak istenilirken hatalar yapılmakta mıdır? Ya da FETEMM denilerek farklı uygulamalar mı yapılmaktadır. Bu soruya İstanbul Aydın Üniversitesi BÖTE (Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi) bölümü, bölüm başkanı Yrd. Doç. Dr. Devrim Akgündüz hocamız FETEMM alanında yapılan hataları 9 başlık altında özetleyerek cevap vermiştir. Bu başlıklar Türkiye’de FETEMM denilerek yapılan hataları ve bakışlarını özetlemesi açısından önemlidir. Aşağıda bu hatalar kısaca özetlenmiştir.

1)    FETEMM etkinlik sanılıyor ve her etkinlik yapan FETEMM yaptığını düşünüyor.

2)    Setlerle Robotik yapanlar FETEMM yaptığını zannediyor. FETEMM’in robotik setlerle yapılabileceği algısı yerleştiriliyor. FETEMM setleri diye robotik setleri pazarlanıyor.

3)    FETEMM bir yaklaşım olmaktan ziyade öğretme tekniği, model vb. görülüyor.

4)    Kodlama çalışanlar FETEMM yaptıklarını sanıyorlar.

5)    Maker yapanlar FETEMM yaptığını sanıyorlar.

6)    Fen deneyleri yapanlar FETEMM yaptıklarını düşünüyor.

7)    FETEMM bütün ülkelerde uygulanıyor sanılıyor.

8)    ABD için ortaya konan işgücü istatistikleri Türkiye için sanılıyor.

9)    Medyada FETEMM adına yapılan hatalı ve mantık dışı haberler çıkıyor.

Yukarıda sıralandığı üzere Türkiye FETEMM denilerek hatalar yapılmakta ve bu durum FETEM eğitimine zarar vermektedir.

Bu hafta kısaca FETEMM eğitimi nedir? Bu eğitime neden ihtiyaç duyulmaktadır? Sorularının cevaplarını vermeye ve ülkemiz açısından FETEMM eğitiminin önemini belirtmeye çalıştım. Önümüzdeki hafta Türkiye’de FETEMM eğitiminin uygulamaları ve bu uygulamalara ilişkin farklı örnekler vermeye çalışacağım.

Haftaya görüşmek dileğiyle. Sağlıcakla kalın.