ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonuyla başlayan çatışmalar 10. gününe girerken, küresel enerji piyasaları tarihin en çalkantılı dönemlerinden birini yaşıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın durma noktasına gelmesi ve karşılıklı misillemelerle petrol tesislerinin hedef alınması, "enerji arzı güvenliği" krizini zirveye taşıdı.
Piyasalarda 2020 Sonrası En Büyük Sıçrama
Çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte petrol fiyatları kontrolsüz bir yükseliş sergiledi. Brent petrol, günlük yüzde 23 artışla 113,76 dolara fırlayarak 2020 pandemisinden bu yana en büyük günlük yükselişini kaydetti. Hatırlanacağı üzere Brent petrol, 27 Şubat’ta yalnızca 72,48 dolar seviyesindeydi.
ABD ham petrolü (WTI) ise yüzde 25,3 değer kazanarak 113,25 dolara ulaştı. Piyasalardaki anlık dalgalanmaların ardından Brent petrol 102,8 dolar, WTI ise 98,11 dolar bandında dengelenmeye çalışıyor.
Bölgesel Üretim Felç Oldu: "Mücbir Sebep" İlanları
Krizin derinleşmesiyle Orta Doğu’daki üretim hatları ağır darbe aldı:
-
Kuveyt: Petrol şirketi, saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle "mücbir sebep" (force majeure) ilan ederek üretim ve sevkiyat yükümlülüklerini durdurdu.
-
Irak: Ülkedeki petrol üretimi kapasitesinin yüzde 60'ını kaybetti.
-
Hürmüz Boğazı: Tanker trafiğinin tamamen durması, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini risk altına soktu.
Tahran'dan "200 Dolar" Tehdidi, Trump'tan "Bedel" Açıklaması
İran'ın başkenti Tahran'daki yakıt depolarının vurulmasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan sert bir uyarı geldi: "Eğer petrolün varil fiyatının 200 doların üzerine çıkmasına dayanabilecekseniz bu oyunu sürdürün."
Buna karşılık ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada fiyat artışlarını savundu:
"İran nükleer tehdidinin ortadan kaldırılması tamamlandığında petrol fiyatları hızla düşecektir. Bu artışlar, ABD ve dünya barışı için ödenecek çok küçük bir bedeldir. Aksini sadece aptallar düşünür!"
Türkiye’de "Eşel Mobil" Kalkanı Devreye Girdi
Küresel fiyatlardaki bu devasa artışın iç piyasadaki enflasyonist etkisini kırmak için Türkiye harekete geçti. En son 2021 yılında uygulanan Eşel Mobil sistemi yeniden başlatıldı.
-
Sistem Nasıl İşleyecek? Akaryakıt zamlarının yüzde 75'i Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) feragat edilerek karşılanacak.
-
Pompa Yansıması: Gelen zamların sadece yüzde 25'i tüketiciye yansıtılacak. Bu hamleyle, dezenflasyon sürecinin son evresinde olan Türkiye ekonomisinin, enerji maliyetleri üzerinden yara almasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
