Tarımsal üretimde bitkilerin beslenmesi için köklerden sonra en önemli ikinci organ yapraklardır. Yaprak gübresi, isminden dolayı bir gübre çeşidi gibi algılansa da aslında bir gübreleme yöntemidir. İçeriğinde bitkilerin ihtiyaç duyduğu bir veya birden fazla besin maddesi barındıran çözeltilerin, doğrudan ekinlerin yapraklarına püskürtülmesi işlemine dayanır. Bu yöntem, topraktan yapılan geleneksel gübrelemenin yerini almaktan ziyade, onu destekleyen çok güçlü bir ek uygulamadır.
Yaprak Gübresi Ne İşe Yarar?
Topraktan uygulanan makro besinler zamanla bitkilerde mikro element açıklarına yol açabilir ve bu da gelişim geriliklerine neden olur. Yapraktan yapılan gübreleme, bu eksiklikleri doğrudan hedef alarak bitkinin şeker üretimine katkı sağlar. Kök etrafındaki (rizosfer) yararlı mikroorganizmaların sayısını artırarak topraktaki gübrenin emilimini de güçlendirir.
Özellikle toprak pH değerinin 7.5'in üzerinde olduğu durumlarda çinko, bor, demir, bakır ve mangan gibi elementlerin köklerden alınması zorlaşır. Benzer şekilde topraktaki yüksek fosfat da demir ve çinko alımını kilitleyebilir. İşte bu gibi kilitlenme durumlarında yapraktan besleme yapmak en etkili çözümdür.
Yaprak Gübresi Çeşitleri ve En İyi Seçenekler
Uygulamada farklı içeriklere sahip çözeltiler kullanılır. Yüksek oranda çözünebilen ve hızla emilen üre gübresi, azot ihtiyacı için en sık tercih edilen seçenektir. Bunun dışında sülfatlı mikro elementler, potasyum nitrat gibi kolay çözünen tuzlar, amino asit içeren organik solüsyonlar ve karmaşık makro/mikro karışımlar da mevcuttur.
Bitkinin türüne ve toprağın yapısına göre en iyi seçenek değişmekle birlikte, uzmanlar genellikle organik içerikli yaprak gübrelerini tavsiye eder. Organik ürünler hem toprağın kalitesini artırır hem de bitkinin besine ulaşımını kolaylaştırarak mikroorganizma faaliyetlerini destekler.
Yaprak Gübresi Ne Zaman Atılır?
Zamanlama, alınan verimi doğrudan etkileyen en önemli kriterdir. Genel olarak bitki gelişiminin yavaşladığı dönemlerde veya ekinlerin en geniş yaprak yüzeyine ulaştığı çiçeklenme evrelerinde uygulanması yüksek fayda sağlar.
Uygulama zamanını belirlerken şu faktörlere dikkat edilmelidir:
- Günün Saatleri: Stoma adı verilen yaprak gözeneklerinin çiy sayesinde açık olduğu sabahın erken saatleri, emilimin en hızlı olduğu zamandır. Akşam güneş battıktan sonraki saatler de idealdir. Rüzgarsız, yağışsız ve serin günlerde öğle saatlerinde de işlem yapılabilir.
- Hava Durumu: Sıcak ve bol güneşli havalardan kesinlikle kaçınılmalıdır. Sıcakta çözeltideki su hızla buharlaşır ve yaprak yüzeyinde kalan tuzlar bitkide yanıklara veya lekelere yol açar.
- Çevresel Zorunluluklar: Topraktan emilimin engellendiği durumlarda, sulama sezonu bittiğinde, yeterli yağış alınamadığında veya bitkideki element eksikliğinin acilen giderilmesi gerektiğinde vakit kaybetmeden uygulanmalıdır.
Yaprak Gübresi Nasıl Uygulanır?
Bu gübreler doğrudan toprağa verilmez; su ile seyreltilip pulvarizatör gibi tarım aletleri kullanılarak püskürtme yöntemiyle bitkiye uygulanır. Doğru bir işlem için, çözeltinin yaprakların alt kısımlarına dahi ulaşması ve yapraktan damlayacak seviyede ıslatma sağlaması gerekir.
Uygulama sıklığı genellikle 15 günde bir kezdir, ancak ekinin durumuna göre bu süre zarfında 2 veya 3 kez de tekrarlanabilir. Zirai ilaçlarla birlikte kullanımı mümkündür; bu durumda ilaçlama tankına önce gübre, ardından ilaç eklenmelidir. İhtiyaca göre, ilacın yaprakta daha iyi tutunması için karışıma yayıcı-yapıştırıcı maddeler ilave edilebilir.
Uygulama Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler:
- Ambalaj üzerindeki dozajlara kesinlikle uyulmalıdır (Makro besinler için %1-2, mikro besinler için %0.1-0.2 konsantrasyon önerilir). Fazla doz bitkiyi yakar, eksik doz ise işe yaramaz. Tek seferde yoğun vermek yerine, düşük dozlarda birkaç kez uygulama yapılmalıdır.
- Uygulayıcılar mutlaka maske, eldiven, koruyucu kıyafet ve gözlük takmalıdır.
- Zehir etkisi yaratabileceğinden solunmamalı ve çocuklardan uzak tutulmalıdır. Cilt veya göz teması olursa bol su ile yıkanmalı, alerji durumunda doktora başvurulmalıdır.
Yaprak Gübresinin Faydaları ve Dezavantajları Nelerdir?
Geniş yapraklı meyve ağaçları, sebzeler, süs bitkileri ve çapa bitkilerinde emiş yüzeyi büyük olduğu için fayda çok daha net görülür.
Avantajları:
- Uygun şartlarda atıldığında, ilk birkaç saat içinde gübrenin %90'a varan kısmı bitki tarafından hızla emilir ve etkisi kök gübrelemesine kıyasla çok daha kısa sürede gözlemlenir.
- Besinler direkt yaprakla buluştuğu için topraktaki kireç veya diğer elementlerle etkileşime girip yapısının bozulması engellenir.
- Kök gübrelemesindeki gibi besinleri taşımak için ekstra bir sulama işlemine ihtiyaç duyulmaz.
- Toprakta boşa giden gübre kaybı yaşanmadığı için daha ekonomiktir.
- Su kaynaklarını kirletme riski diğer yöntemlere göre çok daha düşüktür.
Dezavantajları:
- Yanlış ve aşırı doz kullanımında bitkide zehirlenme riski yüksektir.
- Homojen bir dağılım sağlamak ciddi bir özen ve dikkat gerektirir.
- Tek seferlik uygulama çoğunlukla yetersiz kalır, işlemin tekrarlanması şarttır.
- Sadece düşük miktarda ihtiyaç duyulan mikro besinler için güvenle kullanılabilir; makro besin ihtiyaçlarının tamamını tek başına karşılayamaz.
Yaprak Gübresi Fiyatları
Yaprak gübresi fiyatları, seçilen ürünün içeriğine, organik veya kimyasal yapısına, bitkinin ihtiyaç duyduğu mikro veya makro element yoğunluğuna ve ambalajın hacmine bağlı olarak farklılık göstermektedir. Piyasada her bütçeye ve tarımsal ihtiyaca uygun çeşitli gramajlarda ürünler bulmak mümkündür. Doğru ürünü seçerken maliyetin yanı sıra gübrenin bitkinize sağlayacağı verim artışını da göz önünde bulundurmanız gerekir. Yaprak gübresi fiyatlarına FMC sitesinden erişebilirsiniz.
