Türkiye'de yatırım kültürü denildiğinde akla gelen ilk iki enstrüman bellidir: Biri, yastık altının vazgeçilmezi, düğünlerin şahidi, "güvenli liman" Altın; diğeri ise modern ticaretin, Avrupa ile entegrasyonun ve sağlam dövizin sembolü Euro. Yıllardır kahvehanelerden plaza ofislerine kadar her yerde şu tartışma döner: "Altın mı almalı, döviz mi?" Genellikle bu sorunun cevabı, o anki popüler trende veya kulaktan dolma bilgilere göre verilir. Kimisi "Altın her zaman kazandırır" derken, kimisi "Euro likittir, faiz getirir" tezini savunur. Oysa finansal okuryazarlık, bu kararı sloganlarla değil, verilerle ve piyasa döngüleriyle vermeyi gerektirir.
Altın ve Euro, aslında birbirine rakip gibi görünse de, küresel piyasalarda genellikle aynı "kötü adam"a, yani Amerikan Doları'na karşı savaşan iki müttefik gibidir. Ancak yolları ayrıldığında, birini seçip diğerini elemek portföyünüzün kaderini belirler. Altının "faizsiz" doğası ile Euro'nun "para politikasına bağlı" yapısı arasındaki farkı anlamak, servetinizi enflasyona karşı korumanın anahtarıdır. Özellikle kriz dönemlerinde veya merkez bankalarının faiz kararları öncesinde bu iki varlık arasındaki geçişkenliği (rasyo) doğru okuyanlar, sadece paralarını korumakla kalmaz, ciddi reel getiriler elde ederler.
Bu analize derinlemesine dalmadan önce, bir yatırımcı olarak yapmanız gereken ilk şey, elma ile armudu değil, elma ile elmayı kıyaslayabilmektir. Yani Euro'nun ve Altının (Gram veya ONS bazında) anlık fiyatlarını, gün içindeki performanslarını ve birbirlerine karşı durumlarını tek bir ekrandan izleyebilmelisiniz. Piyasadaki anlık fiyatlamaları görmek ve doğru zamanda doğru varlığa geçiş yapabilmek için www.eurokactl.co platformunu güvenilir bir veri kaynağı olarak kullanabilirsiniz. Fiyatlara hakimseniz, şimdi bu iki dev varlığın perde arkasındaki ilişkisine bakalım.
1. Temel Fark: "Sarı Metal" vs. "Rezerv Para"
Yatırım kararı verirken öncelikle bu iki varlığın doğasını anlamak gerekir.
- Altın (Emtia): Üzerinde herhangi bir merkez bankasının imzası yoktur. Sınırlı bir kaynaktır, basılamaz (Merkez bankaları para basabilir ama altın basamaz). En büyük avantajı "Karşı Taraf Riski" taşımamasıdır; yani bir devlet batsa bile elinizdeki altın değerini korur. Ancak en büyük dezavantajı nakit akışı sağlamamasıdır. Altın durduğu yerde faiz, temettü veya kira getirmez. Tek kazancı fiyatının artmasıdır.
- Euro (Fiat Para): Arkasında Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve devasa bir ekonomik birlik vardır. Sınırsızca basılabilir (enflasyon riski). Ancak en büyük avantajı faiz getirisidir. Euro'yu bankaya koyduğunuzda veya Eurobond aldığınızda, paranız durduğu yerde çoğalır.
Yatırımcı için soru şudur: "Altının fiyat artışı potansiyeli mi, yoksa Euro'nun faiz getirisi + kur artışı mı daha cazip?"
2. ONS Altın ve Euro/Dolar Paritesi: Gizli Korelasyon
Küresel piyasalarda Altın (XAU) genellikle Amerikan Doları (USD) ile fiyatlanır (XAU/USD). Euro da Dolar ile fiyatlanır (EUR/USD). Bu durum, Altın ve Euro arasında matematiksel bir kader birliği yaratır.
Genel kural şöyledir (istisnalar hariç):
- Dolar Zayıflarsa: Hem Euro (Parite yükselir) hem de ONS Altın değer kazanır.
- Dolar Güçlenirse: Hem Euro (Parite düşer) hem de ONS Altın baskı yer.
Bu nedenle, Euro yatırımcısı ile Altın yatırımcısı aslında çoğu zaman aynı taraftadır; ikisi de Dolar'ın değer kaybetmesini ister. Ancak ayrıştıkları nokta "Faiz"dir. Eğer ABD faizleri yükselirse, Altın (faiz vermediği için) Euro'ya göre daha sert dayak yiyebilir. Euro ise ECB'nin de faiz artırmasıyla bir miktar direnebilir.
3. Gram Altın Yanılgısı: Biz Neye Yatırım Yapıyoruz?
Türkiye'de yatırımcıların çoğu "Gram Altın" alır. Ancak Gram Altın, dünyada işlem gören tek bir varlık değildir; iki değişkenin çarpımıyla oluşan yerel bir türevdir.
Formül şudur:
$$\text{Gram Altın (TL)} = (\text{ONS Altın (\$)} \times \text{Dolar/TL Kuru}) / 31.10$$
Bu formül bize şunu söyler: Gram Altın aslında gizli bir Dolar yatırımıdır.
Eğer elinizde Euro varsa ve Gram Altın almak için Euro'nuzu bozdurup TL'ye geçiyor, sonra Altın alıyorsanız; aslında Euro'dan vazgeçip Dolar bazlı bir emtiaya geçiyorsunuz demektir.
- Senaryo: Euro/Dolar paritesi yükseliyor (Euro değerleniyor). Bu durumda genellikle ONS Altın da yükselir. Euro yatırımcısı kazanır, Altın yatırımcısı da kazanır.
- Risk: Eğer Dolar/TL sabitken, ONS Altın düşerse Gram Altın düşer. Oysa Euro/TL pariteye bağlı olarak yükselebilir. Bu durumda Euro'da kalanlar kazanırken, Altında kalanlar kaybedebilir.
4. Hangi Dönemde Hangisi? Piyasa Döngüleri
Tarihsel veriler incelendiğinde, Altın ve Euro'nun parladığı dönemler farklılık gösterir.
A. Altının Kral Olduğu Dönemler (Kaos ve Korku)
- Jeopolitik Krizler: Savaş, işgal, terör saldırıları veya pandemilerde yatırımcılar "kağıt parçalarına" (Euro, Dolar) güvenmez. Fiziksel varlığa kaçar. Rusya-Ukrayna savaşının ilk günlerinde Altın'ın fırlaması buna örnektir.
- Stagflasyon: Ekonominin durgun olduğu ama enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde Altın en iyi koruyucudur.
- Negatif Reel Faiz: Banka faizlerinin enflasyonun çok altında kaldığı dönemlerde para faizde eriyeceği için altına kaçış başlar.
B. Euro'nun Kral Olduğu Dönemler (İstikrar ve Büyüme)
- Faiz Artış Döngüleri: Merkez bankaları faizleri yükselttiğinde, "faizsiz" Altını tutmanın maliyeti artar (Fırsat Maliyeti). Yatırımcı altınını satıp Euro mevduata veya tahvile geçer.
- Ekonomik Toparlanma: Avrupa ekonomisi iyiye gittiğinde, sanayi üretimi arttığında Euro değerlenir. Altın ise "korku endeksi" azaldığı için gerileyebilir.
5. Profesyonel Strateji: XAU/EUR (Euro ile Altın Almak)
Eğer halihazırda elinizde Euro varsa ve Altın'ın yükseleceğine inanıyorsanız, Euro'nuzu TL'ye çevirip Gram Altın almak zorunda değilsiniz. Uluslararası piyasalarda ve bazı Türk bankalarında XAU/EUR paritesi ile işlem yapabilirsiniz.
Yani doğrudan Euro verip, karşılığında ONS Altın alırsınız.
- Bu işlem sizi Dolar/TL kurundaki oynaklıktan ve TL'ye geçişteki makas maliyetinden korur.
- Sadece Altın fiyatının Euro karşısındaki değerine odaklanırsınız.
- Özellikle Euro Bölgesi'nde enflasyonun artacağı (Euro'nun alım gücünün düşeceği) beklentiniz varsa, Euro'dan Altın'a geçmek (XAU/EUR almak) mükemmel bir "Hedging" (Korunma) yöntemidir.
6. Sepet Kuramında Oranlar Nasıl Olmalı?
Asla "Ya Hep Ya Hiç" demeyin. İdeal bir portföyde Euro ve Altın birbirini tamamlar, birbirini yok etmez.
- Savunma Oyuncusu (Altın): Portföyün %20-%30'u. Beklenmedik krizler ve "kıyamet senaryoları" için sigorta poliçesi.
- Orta Saha Oyuncusu (Euro): Portföyün %30-%40'ı. Hem likidite sağlar, hem faiz/Eurobond getirisi sunar, hem de ticarette kullanılır.
Eğer genç ve risk alabilen bir yatırımcıysanız Euro (ve Eurobond) ağırlığını artırabilir; emekliliğe yakınsanız ve riskten kaçınıyorsanız Altın oranını yükseltebilirsiniz.
Sonuç: Kazanan "Çeşitlilik" Olur
"Altın mı, Euro mu?" sorusunun tek bir doğru cevabı yoktur; "Hangi konjonktürde?" sorusu vardır.
Dünya barış içindeyken ve faizler yüksekken Euro caziptir. Savaş tamtamları çalarken ve faizler düşükken Altın parlar.
Akıllı Türk yatırımcısı, fanatik bir takım tutar gibi tek bir enstrümana bağlanmaz. Piyasadaki sinyalleri (ABD Enflasyonu, ECB Faiz Kararları) izler ve portföyündeki ağırlıkları buna göre dengeler. Unutmayın, Euro size düzenli nakit akışı (faiz) sağlar, Altın ise servet koruması sağlar. İkisine de ihtiyacınız var.
