Yıl 1964 İzmir in urla kazasında imam hatip görevi yapmaktayım.

Günlerden bir gün evimden çıktığımda esnaf kahvehanesi önünde beni bekleyen bir vatandaş sizinle görüşmek istiyorum dedi ve beni elimden tutarak şehrin kenarında yunan işgalinde tahrip edilmiş baba evinin yıkık kalıntıları altında çürümeye yüz tutmuş bir sandık sandığın içinde Osmanlıca yazılmış birkaç kitap, bu kitaplardan bir tanesinin dış kapağında Osmanlı Türkçesiyle “Seydişehir li Mahmut Esat İzmir vilayeti mahkemesi reisi evveli ve mektebi idadi umumi tabiiyye muallimi yazılı ismini görünce, çok sevindim kitabın ismi “itikat usulünde cennet bahçeleri” akait ve kelam ilminden bahseden bir eserini Mahmut Esat efendi mahrum, İzmir in yayla kasabası olan Birgivi beldesinde yazmış. Birgivi hazretlerinin metni olan bu esere, şerh ilave etmiş.

Mahmut Esat efendinin bu eserinde dikkatimim çeken bir husus, her âlim vücuda getirdiği eserinin başına mukaddime koyar. Mahmut Esat Efendi ise tevazu göstererek eserin başına mukaddime koymamış.

Mahmut Esat efendinin şehrimizde iki okulumuza ismi konulmuş birde büstü var. Bu hizmeti yapanlara elbette teşekkür ederiz. Ancak, Mahmut Esat Efendi yalnızca büstleriyle, ismiyle tanımak yetmez. Her yönü ile dünya çapında âlemle bir bilginimizi iyiden iyiye keşfedip ilerideki kuşaklarımıza ilmi eserleriyle, çok boyutlu tanıtmak, eserlerini bilim adamlarını tercüme ettirip bilim dünyamıza tanıtmak ölüm yıl dönümlerinde anmak bir vefa borcu olduğunu umuyorum.

Görev yaptığım Fransa nın bir şehrinde (berfort) kütüphane müdürünün tercüman vasıtasıyla bana aktardığına göre, Fransızlar aydınları Mahmut Esat efendiyi iyi tanıyorlar. Bizde de onu tanıyan hakkında sıtayışken yazılar, makaleler yazan bilim adamlarımız var. Özellikle bunlardan birkaç tanesini İstanbul Beyazıt kütüphanesinde araştırmam neticesi tanıyalım bu ilim adamlarını. Bilim adamları şunlardır. Saygıdeğer misafirlerimiz, Mahmut Esat efendiyi ölümünün 90. yıldönümünde büstünün başında anmak bizimle beraber olduğunuz için teşekkür eder hoş geldiniz diyorum.

Mahmut Esat efendinin anılması gününü hazırlayan gazeteler başkanı sayın Ali Saylama ve arkadaşlarına destek veren sahada maddi desteğiyle bize katılan kıymetli Belediye Başkanımıza çok teşekkür ederim.